باتارېيە توغرىسىدىكى بىر ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنىدا سۆز قىلغان بىر نۇتۇقچىنىڭ سۆزىگە قارىغاندا، «سۈنئىي ئەقىل باتارېيەنى، يەنى ياۋايى ھايۋاننى كۆندۈرىدۇ». باتارېيە ئىشلىتىلگەندە ئۇنىڭدىكى ئۆزگىرىشلەرنى كۆرۈش تەس؛ ئۇ تولۇق قۇۋۋەتلەنگەن ياكى بوش، يېڭى ياكى ئۇپراغان ۋە ئالماشتۇرۇشقا ئېھتىياجلىق بولسۇن، ئۇ ھەمىشە ئوخشاش كۆرۈنىدۇ. ئەكسىچە، ئاپتوموبىل بالونىنىڭ ھاۋاسى ئاز بولغاندا شەكلى ئۆزگىرىپ كېتىدۇ ۋە تىرناقلىرى ئۇپراغاندا ئۇنىڭ ئۆمرىنىڭ ئاخىرلاشقانلىقىنى بىلدۈرىدۇ.
باتارېيەنىڭ كەمچىلىكلىرىنى ئۈچ مەسىلە خۇلاسىلەيدۇ: [1] ئىشلەتكۈچى باتارېيەنىڭ قانچىلىك ۋاقىت قالغانلىقىنى ئېنىق بىلمەيدۇ؛ [2] ئىشلەتكۈچى باتارېيەنىڭ توك ئېھتىياجىنى قاندۇرالايدىغان-قاندۇرالمايدىغانلىقىنى ئېنىق بىلمەيدۇ؛ ۋە [3] ھەر بىر باتارېيە چوڭلۇقى ۋە خىمىيىلىك تەركىبىگە ئاساسەن توك قاچىلىغۇچنى خاسلاشتۇرۇش كېرەك. «ئەقىللىق» باتارېيە بۇ كەمچىلىكلەرنىڭ بەزىلىرىنى ھەل قىلىشقا ۋەدە بېرىدۇ، ئەمما ھەل قىلىش چارىلىرى مۇرەككەپ.
باتارېيە ئىشلەتكۈچىلەر ئادەتتە باتارېيە توپلىمىنى يېقىلغۇ باكىغا ئوخشاش سۇيۇق يېقىلغۇ تارقىتىدىغان ئېنېرگىيە ساقلاش سىستېمىسى دەپ قارايدۇ. ئاددىيلىق ئۈچۈن باتارېيەنى شۇنداق دەپ قاراشقا بولىدۇ، ئەمما ئېلېكتروخىمىيىلىك ئۈسكۈنىدە ساقلانغان ئېنېرگىيەنى مىقدارلاشتۇرۇش تېخىمۇ قىيىن.
لىتىي باتارېيەسىنىڭ ئىقتىدارىنى كونترول قىلىدىغان بېسىپ چىقىرىلغان توك يولى تاختىسى بولغاچقا، لىتىي ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە دەپ قارىلىدۇ. قانداقلا بولمىسۇن، ئۆلچەملىك پېچەتلەنگەن قوغۇشۇن كىسلاتالىق باتارېيەنىڭ ئىقتىدارىنى ئەڭ ياخشىلايدىغان ھېچقانداق تاختىسى يوق.
ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە دېگەن نېمە؟
ئىچكى باتارېيە باشقۇرۇش سىستېمىسى ئورنىتىلغان ھەر قانداق باتارېيە ئەقلىي ئىقتىدارلىق دەپ قارىلىدۇ. ئۇ كومپيۇتېر ۋە كۆچمە ئېلېكترونلۇق ئۈسكۈنىلەر قاتارلىق ئەقلىي ئىقتىدارلىق ئۈسكۈنىلەردە دائىم ئىشلىتىلىدۇ. ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە ئىچىدە ئېلېكترونلۇق توك يولى ۋە ئىشلەتكۈچىنىڭ سالامەتلىكى، توك بېسىمى ۋە توك سەۋىيىسى قاتارلىق ئالاھىدىلىكلەرنى نازارەت قىلالايدىغان ۋە بۇ كۆرسەتكۈچلەرنى ئۈسكۈنىگە يەتكۈزەلەيدىغان سېنزورلار بار.
ئەقلىي باتارېيەلەر ئۆزىنىڭ توك قاچىلاش ھالىتى ۋە ساغلاملىق ھالىتى پارامېتىرلىرىنى پەرقلەندۈرۈش ئىقتىدارىغا ئىگە بولۇپ، ئۈسكۈنە بۇ پارامېتىرلارغا ئالاھىدە سانلىق مەلۇمات ئۇلىنىشى ئارقىلىق ئېرىشەلەيدۇ. ئەقلىي باتارېيە، ئەقلىي بولمىغان باتارېيەدىن پەرقلىق ھالدا، بارلىق مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلارنى ئۈسكۈنە ۋە ئىشلەتكۈچىگە يەتكۈزۈپ، مۇۋاپىق قارارلارنى چىقىرىشقا شارائىت ھازىرلىيالايدۇ. يەنە بىر تەرەپتىن، ئەقلىي بولمىغان باتارېيە ئۈسكۈنىگە ياكى ئىشلەتكۈچىگە ئۆزىنىڭ ھالىتىنى ئۇقتۇرۇشنىڭ ھېچقانداق ئۇسۇلىغا ئىگە ئەمەس، بۇ بولسا ئالدىن پەرەز قىلغىلى بولمايدىغان مەشغۇلاتنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. مەسىلەن، باتارېيە توك قاچىلاشقا ئېھتىياجلىق بولغاندا ياكى ئۆمرىنىڭ ئاخىرلىشىشىغا يېقىنلاشقاندا ياكى ھەر قانداق شەكىلدە بۇزۇلغاندا ئىشلەتكۈچىگە ئاگاھلاندۇرۇش بېرەلەيدۇ، شۇڭا ئۇنى ئالماشتۇرۇشقا بولىدۇ. ئۇ يەنە ئىشلەتكۈچىگە ئۇنى ئالماشتۇرۇشقا ئېھتىياجلىق بولغاندا ئاگاھلاندۇرۇش بېرەلەيدۇ. بۇنداق قىلىش ئارقىلىق، كونا ئۈسكۈنىلەر كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئالدىن پەرەز قىلغىلى بولمايدىغان نۇرغۇن ئامىللارنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ، بۇ ئامىللار مۇھىم پەيتلەردە نورمالسىزلىققا ئۇچرايدۇ.
ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە ئۆلچىمى
مەھسۇلاتنىڭ ئىقتىدارى، بىخەتەرلىكى ۋە ئۈنۈمىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش ئۈچۈن، باتارېيە، ئەقلىي ئىقتىدارلىق توك قاچىلىغۇچ ۋە ئاساسلىق ئۈسكۈنە بىر-بىرى بىلەن ئالاقىلىشىدۇ. مەسىلەن، ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيەنى ئاساسىي سىستېمىغا ئورنىتىشنىڭ ئورنىغا، ئۇنى زۆرۈر بولغاندا توك قاچىلىشى كېرەك. ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە توك قاچىلىغاندا، توك قاچىلىغاندا ياكى ساقلىغاندا سىغىمىنى دائىم كۆزىتىپ تۇرىدۇ. باتارېيە تېمپېراتۇرىسى، توك قاچىلاش سۈرئىتى، توك قاچىلاش سۈرئىتى قاتارلىقلاردىكى ئۆزگىرىشلەرنى بايقاش ئۈچۈن، باتارېيە ئۆلچەش ئەسۋابى ئالاھىدە ئامىللاردىن پايدىلىنىدۇ. ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيەلەر ئادەتتە ئۆزىنى تەڭپۇڭلاشتۇرىدىغان ۋە ماسلىشالايدىغان ئالاھىدىلىكلەرگە ئىگە. تولۇق توك قاچىلاش باتارېيەنىڭ ئىقتىدارىغا زىيان يەتكۈزىدۇ. باتارېيەنى قوغداش ئۈچۈن، ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە لازىم بولغاندا ساقلاش توك بېسىمىغا چۈشۈپ، زۆرۈر بولغاندا ئەقلىي ئىقتىدارلىق ساقلاش ئىقتىدارىنى قوزغىتالايدۇ.
ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيەلەرنىڭ بارلىققا كېلىشى بىلەن، ئىشلەتكۈچىلەر، ئۈسكۈنىلەر ۋە باتارېيە بىر-بىرى بىلەن ئالاقە قىلالايدۇ. ئىشلەپچىقارغۇچىلار ۋە نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئورگانلىرى باتارېيەنىڭ قانچىلىك «ئەقىللىق» بولۇشى توغرىسىدا پەرقلىنىدۇ. ئەڭ ئاساسىي ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە پەقەت باتارېيە زەرەتلىگۈچكە مۇۋاپىق زەرەتلەش ئالگورىزىمىنى ئىشلىتىشنى كۆرسەتىدىغان چىپنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئەمما، ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە سىستېمىسى (SBS) مۇنبىرى ئۇنى ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە دەپ قارىمايدۇ، چۈنكى ئۇ ئەڭ ئىلغار كۆرسەتكۈچلەرگە ئېھتىياجلىق، چۈنكى بۇ كۆرسەتكۈچلەر داۋالاش، ھەربىي ۋە كومپيۇتېر ئۈسكۈنىلىرى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم بولۇپ، خاتالىققا يول قويۇلمايدۇ.
بىخەتەرلىك ئاساسلىق مەسىلىلەرنىڭ بىرى بولغاچقا، سىستېما ئەقىل-پاراسىتى باتارېيەنىڭ ئىچىگە قويۇلۇشى كېرەك. باتارېيەنىڭ زەرەتلىنىشىنى كونترول قىلىدىغان چىپ SBS باتارېيەسى تەرىپىدىن ئىجرا قىلىنىدۇ، ئۇ ئۇنىڭ بىلەن يېپىق ئايلانما شەكىلدە ئۆز-ئارا تەسىر كۆرسىتىدۇ. خىمىيىلىك باتارېيە زەرەتلىگۈچكە ئانالوگ سىگناللارنى ئەۋەتىدۇ، بۇ سىگناللار باتارېيە توشقاندا زەرەتلەشنى توختىتىشنى بۇيرۇيدۇ. تېمپېراتۇرا سېزىش ئىقتىدارى قوشۇلدى. بۈگۈنكى كۈندە نۇرغۇن ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە ئىشلەپچىقارغۇچىلار سىستېما باشقۇرۇش ئاپتوبۇسى (SMBus) دەپ ئاتىلىدىغان يېقىلغۇ ئۆلچەش تېخنىكىسىنى تەمىنلەيدۇ، بۇ تېخنىكا بىر سىملىق ياكى ئىككى سىملىق سىستېمىلاردا بىرلەشتۈرۈلگەن توك يولى (IC) چىپ تېخنىكىلىرىنى بىرلەشتۈرىدۇ.
داللاس يېرىم ئۆتكۈزگۈچ شىركىتى تۆۋەن سۈرئەتلىك ئالاقە ئۈچۈن يەككە سىم ئىشلىتىدىغان ئۆلچەش سىستېمىسى 1-سىمنى ئېلان قىلدى. سانلىق مەلۇماتلار ۋە سائەت بىرلەشتۈرۈلۈپ، ئوخشاش لىنىيە ئارقىلىق ئەۋەتىلىدۇ. قوبۇل قىلىش تەرىپىدە، مانچېستېر كودى، يەنى باسقۇچ كودى سانلىق مەلۇماتلارنى بۆلىدۇ. باتارېيە كودى ۋە ئۇنىڭ توك بېسىمى، توك مىقدارى، تېمپېراتۇرىسى ۋە SoC تەپسىلاتلىرى قاتارلىق سانلىق مەلۇماتلار 1-سىم ئارقىلىق ساقلىنىدۇ ۋە ئىز قوغلىنىدۇ. كۆپ قىسىم باتارېيەلەردە بىخەتەرلىك مەقسىتىدە ئايرىم تېمپېراتۇرا سېزىش سىملىرى ئىشلىتىلىدۇ. بۇ سىستېما زەرەتلىگۈچ ۋە ئۆزىنىڭ كېلىشىمىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. Benchmarq يەككە سىملىق سىستېمىسىدا، ساغلاملىق ھالىتى (SoH) نى باھالاش ئۈچۈن، ئاساسلىق ئۈسكۈنىنى ئۇنىڭ ئاجرىتىلغان باتارېيەسىگە «ئۇيۇشتۇرۇش» كېرەك.
1-Wire شىركىتى ئۈسكۈنىلىرىنىڭ باھاسى تۆۋەن بولغاچقا، شىفىرلىق كود سىكانىر باتارېيەسى، ئىككى تەرەپلىك رادىئو باتارېيەسى ۋە ھەربىي باتارېيە قاتارلىق تەننەرخى چەكلىك ئېنېرگىيە ساقلاش سىستېمىلىرىنى سېتىۋېلىشقا قىزىقىدۇ.
ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە سىستېمىسى
ئادەتتىكى كۆچمە ئۈسكۈنىلەر قۇرۇلمىسىدىكى ھەر قانداق باتارېيە پەقەت «ئەخمەق» خىمىيىلىك توك باتارېيەسى. ئاساسلىق ئۈسكۈنە تەرىپىدىن «ئېلىنغان» ئوقۇشلار باتارېيە ئۆلچەش، سىغىمىنى مۆلچەرلەش ۋە باشقا توك ئىشلىتىش قارارلىرىنىڭ بىردىنبىر ئاساسى بولۇپ خىزمەت قىلىدۇ. بۇ ئوقۇشلار ئادەتتە باتارېيەدىن ئاساسلىق ئۈسكۈنە ئارقىلىق ئۆتىدىغان توك بېسىمىنىڭ مىقدارىغا ياكى (ئېنىقراق ئەمەس) ئاساسلىق ئۈسكۈنىدىكى Coulomb ھېسابلىغۇچ تەرىپىدىن ئېلىنغان ئوقۇشلارغا ئاساسلىنىدۇ. ئۇلار ئاساسلىقى پەرەزلەرگە تايىنىدۇ.
ئەمما، ئەقلىي ئىقتىدارلىق توك باشقۇرۇش سىستېمىسى ئارقىلىق، باتارېيە ئۆزىنىڭ قانچىلىك توكقا ئىگە ئىكەنلىكىنى ۋە قانداق توك قاچىلاشنى خالايدىغانلىقىنى خوجايىنغا ئېنىق «ئېنىق» ئۇقتۇرالايدۇ.
مەھسۇلات بىخەتەرلىكى، ئۈنۈمى ۋە ئىقتىدارىنى ئەڭ يۇقىرى چەكتە ساقلاش ئۈچۈن، باتارېيە، ئەقلىي ئىقتىدارلىق توك قاچىلىغۇچ ۋە ئاساسلىق ئۈسكۈنىنىڭ ھەممىسى بىر-بىرى بىلەن ئالاقىلىشىدۇ. مەسىلەن، ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە ئاساسلىق سىستېمىغا ئۈزلۈكسىز، مۇقىم «توك تارتىش» ئېلىپ كەلمەيدۇ؛ ئەكسىچە، ئۇلار پەقەت ئېھتىياجلىق بولغاندا توك قاچىلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ. شۇڭا ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيەلەر تېخىمۇ ئۈنۈملۈك توك قاچىلىغۇچ جەريانىغا ئىگە. ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيەلەر ئاساسلىق ئۈسكۈنىنىڭ قالغان سىغىمىنى باھالاش ئاساسىدا قاچان توكنى ئۆچۈرۈشنى تەۋسىيە قىلىش ئارقىلىق، «ھەر قېتىم توك قويۇپ بېرىش ۋاقتى» دەۋرىيلىكىنى ئەڭ چوڭ چەككە يەتكۈزەلەيدۇ. بۇ ئۇسۇل بەلگىلەنگەن توك بېسىمىنى ئۈزۈش ئۇسۇلىنى قوللىنىدىغان «ئەخمەق» ئۈسكۈنىلەردىن زور دەرىجىدە ئۈستۈن تۇرىدۇ.
نەتىجىدە، ئەقلىي ئىقتىدارلىق باتارېيە تېخنىكىسىنى قوللىنىدىغان كۆچمە سىستېمىلار ئىستېمالچىلارغا ئېنىق ۋە پايدىلىق ئىجرا ۋاقتى ئۇچۇرلىرىنى بېرەلەيدۇ. مۇھىم ۋەزىپىلەرنى ئورۇندايدىغان ئۈسكۈنىلەردە، توكنىڭ ئۈزۈلۈپ قېلىشى مۇمكىن بولمىغاندا، بۇ شۈبھىسىزكى ئەڭ مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە.
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2023-يىلى 3-ئاينىڭ 8-كۈنى