سىز تۇغۇلغان كۈنى ئاتا-ئاناڭىزغا قانچىلىك ياشايدىغانلىقىڭىزنى ئېيتىپ بېرىدىغان بىر روھىي خادىمنى تەسەۋۋۇر قىلىپ بېقىڭ. شۇنىڭغا ئوخشاش ئەھۋال يېڭى ھېسابلاش مودېللىرىنى ئىشلىتىپ، بىر قېتىملىق تەجرىبە سانلىق مەلۇماتلىرىغا ئاساسەن باتارېيە ئۆمرىنى ھېسابلاۋاتقان باتارېيە خىمىكلىرى ئۈچۈنمۇ يۈز بېرىشى مۇمكىن.

ئامېرىكا ئېنېرگىيە مىنىستىرلىكى (DOE) نىڭ ئارگون دۆلەتلىك تەجرىبىخانىسىدىكى تەتقىقاتچىلار يېڭى بىر تەتقىقاتتا ماشىنا ئۆگىنىش ئىقتىدارىغا تايىنىپ، ھەر خىل باتارېيە خىمىيىۋى تەركىبلىرىنىڭ ئۆمرىنى مۆلچەرلىدى. ئالىملار ئارگوندا ئالتە خىل باتارېيە خىمىيىۋى تەركىبلىرىنى ۋەكىللىك قىلىدىغان 300 دانە باتارېيەدىن توپلانغان تەجرىبە سانلىق مەلۇماتلىرىنى ئىشلىتىش ئارقىلىق، ھەر خىل باتارېيەلەرنىڭ قانچىلىك ۋاقىت ئايلىنىدىغانلىقىنى توغرا بېكىتەلەيدۇ.

ئارگون تەتقىقاتچىلىرى ماشىنا ئۆگىنىش مودېللىرىنى ئىشلىتىپ، ھەر خىل خىمىيىلىك ماددىلارنىڭ باتارېيە دەۋرىيلىكىنىڭ ئۆمرىنى مۆلچەرلىدى. (رەسىم Shutterstock/Sealstep تەرىپىدىن تارتىلغان.)

ماشىنا ئۆگىنىش ئالگورىزىمىدا، ئالىملار كومپيۇتېر پروگراممىسىنى دەسلەپكى سانلىق مەلۇماتلار توپلىمىغا ئاساسەن خۇلاسە چىقىرىشقا، ئاندىن بۇ تەربىيەلەشتىن ئۆگەنگەنلىرىنى باشقا سانلىق مەلۇماتلار توپلىمىغا ئاساسەن قارار چىقىرىشقا تەربىيىلەيدۇ.

«يانفونلاردىن تارتىپ ئېلېكتر ماشىنىلىرى ۋە تور ساقلاش ئۈسكۈنىلىرىگىچە بولغان ھەر خىل باتارېيە قوللىنىشلىرى ئۈچۈن، باتارېيەنىڭ ئۆمرى ھەر بىر ئىستېمالچى ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم»، دېدى بۇ تەتقىقاتنىڭ ئاپتورى، ئارگوننىڭ ھېسابلاش ئالىمى نوئا پائۇلسون. «باتارېيەنى مىڭلىغان قېتىم ئىشلىتىشتىن توختاپ قېلىشقا بىر نەچچە يىل ۋاقىت كېتىشى مۇمكىن؛ بىزنىڭ ئۇسۇلىمىز بىر خىل ھېسابلاش سىنىقى ئاشخانىسىنى بارلىققا كەلتۈرىدۇ، بۇ يەردە بىز ھەر خىل باتارېيەلەرنىڭ قانداق ئىشلەيدىغانلىقىنى تېزلا بېكىتەلەيمىز».

«ھازىر، باتارېيەنىڭ سىغىمىنىڭ قانداق تۆۋەنلەيدىغانلىقىنى باھالاشنىڭ بىردىنبىر ئۇسۇلى باتارېيەنى ئەمەلىيەتتە دەۋرىيلىك ھالەتكە كەلتۈرۈشتۇر»، دەپ قوشۇمچە قىلدى تەتقىقاتنىڭ يەنە بىر ئاپتورى، ئارگون ئېلېكتروخىمىيىسى مۇتەخەسسىسى سۇسان «سۇ» بابىنېك. «بۇ ناھايىتى قىممەت ۋە ئۇزۇن ۋاقىت كېتىدۇ».

پاۋلسوننىڭ سۆزىگە قارىغاندا، باتارېيەنىڭ ئۆمرىنى بېكىتىش جەريانى مۇرەككەپ بولۇشى مۇمكىن. «ئەمەلىيەتتە، باتارېيە مەڭگۈ ئىشلىمەيدۇ، ئۇنىڭ ئۆمرى بىزنىڭ ئۇنى ئىشلىتىش ئۇسۇلىمىزغا، شۇنداقلا ئۇنىڭ لايىھىسى ۋە خىمىيىلىك تەركىبىگە باغلىق» دېدى ئۇ. «ھازىرغىچە، باتارېيەنىڭ قانچىلىك ئىشلىشىنى بىلىشنىڭ ئەڭ ياخشى ئۇسۇلى يوق ئىدى. كىشىلەر يېڭى باتارېيەگە پۇل خەجلىگۈچە قانچىلىك ۋاقىت ئىشلىتىشى بارلىقىنى بىلمەكچى بولىدۇ».

بۇ تەتقىقاتنىڭ بىر ئۆزگىچە تەرىپى شۇكى، ئۇ Argonne دا ھەر خىل باتارېيە كاتود ماتېرىياللىرى، بولۇپمۇ Argonne نىڭ پاتېنتلىق نىكېل-مانگان-كوبالت (NMC) ئاساسلىق كاتودى ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلغان كەڭ كۆلەملىك تەجرىبە خىزمىتىگە تايانغان. پائۇلسون مۇنداق دېدى: «بىزدە ھەر خىل خىمىيىلىك ماددىلارنى ئىپادىلەيدىغان، پارچىلىنىش ۋە مەغلۇب بولۇشنىڭ ئوخشىمىغان ئۇسۇللىرى بار باتارېيەلەر بار ئىدى. بۇ تەتقىقاتنىڭ قىممىتى شۇكى، ئۇ بىزگە ھەر خىل باتارېيەلەرنىڭ قانداق ئىشلەيدىغانلىقىغا خاس سىگناللارنى بەردى».

پائۇلسوننىڭ ئېيتىشىچە، بۇ ساھەدىكى تېخىمۇ چوڭقۇر تەتقىقاتلار لىتىي ئىئون باتارېيەسىنىڭ كەلگۈسىگە يېتەكچىلىك قىلىش ئىقتىدارىغا ئىگە. «بىز قىلالايدىغان ئىشلارنىڭ بىرى ئالگورىزىمنى مەلۇم خىمىيەلىك ماددىلار بويىچە تەربىيىلەش ۋە ئۇنىڭ نامەلۇم خىمىيەلىك ماددىلار توغرىسىدا پەرەز قىلىشىدۇر» دېدى ئۇ. «ئەمەلىيەتتە، بۇ ئالگورىزىم بىزگە ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈش ئىمكانىيىتى بىلەن تەمىنلەيدىغان يېڭى ۋە ياخشىلانغان خىمىيەلىك ماددىلارنىڭ يۆنىلىشىنى كۆرسىتىپ بېرىشى مۇمكىن».

بۇ ئۇسۇل ئارقىلىق، پاۋلسون ماشىنا ئۆگىنىش ئالگورىزىمىنىڭ باتارېيە ماتېرىياللىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ۋە سىناق قىلىشنى تېزلىتىشى مۇمكىن دەپ قارايدۇ. «مەسىلەن، سىزدە يېڭى بىر ماتېرىيال بار دەپ پەرەز قىلايلى، سىز ئۇنى بىر قانچە قېتىم ئايلاندۇرۇپ باقتىڭىز. سىز بىزنىڭ ئالگورىزىمىمىزدىن پايدىلىنىپ ئۇنىڭ ئۆمرىنى مۆلچەرلەپ، ئاندىن ئۇنى تەجرىبە ئارقىلىق ئايلاندۇرۇشنى داۋاملاشتۇرۇش-ئۆتمەسلىك توغرىسىدا قارار چىقىرالايسىز».

«ئەگەر سىز تەجرىبىخانىدا تەتقىقاتچى بولسىڭىز، تېخىمۇ كۆپ ماتېرىياللارنى تېخىمۇ قىسقا ۋاقىت ئىچىدە بايقاپ سىناق قىلالايسىز، چۈنكى ئۇلارنى باھالاشنىڭ تېخىمۇ تېز ئۇسۇلى بار»، دەپ قوشۇمچە قىلدى بابىنېك.

تەتقىقاتقا ئاساسلانغان بىر ماقالە، «ماشىنا ئۆگىنىش ئۈچۈن ئىقتىدار قۇرۇلۇشى باتارېيەنىڭ ئۆمرىنى بالدۇر مۆلچەرلەشكە شارائىت ھازىرلىدى«» ناملىق ماقالە 25-فېۋرال كۈنى «Power Sources Journal» تور بېتىدە ئېلان قىلىندى.

پائۇلسون ۋە بابىنېكتىن باشقا، بۇ ماقالىنىڭ باشقا ئاپتورلىرى ئارگوننىڭ جوسېف كۇبال، لوگان ۋارد، ساۋراب ساكسېنا ۋە ۋېنچۈەن لۇ قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

بۇ تەتقىقات Argonne Laboratory يېتەكچىلىكىدىكى تەتقىقات ۋە تەرەققىيات (LDRD) نىڭ ياردىمى بىلەن مەبلەغ بىلەن تەمىنلەنگەن.